Ung thư gan thứ phát: khi khối u từ nơi khác di căn vào gan

Ung thư gan thứ phát là tình trạng tế bào ung thư từ một cơ quan khác trong cơ thể di chuyển tới và phát triển tại gan. Điểm này phân biệt nó với ung thư gan nguyên phát — loại khởi phát ngay từ tế bào gan.

Sự phân biệt không chỉ mang tính học thuật. Nó quyết định toàn bộ hướng điều trị: một khối u di căn từ đại tràng vào gan vẫn là ung thư đại tràng, và được điều trị theo phác đồ của ung thư đại tràng chứ không phải của ung thư gan.

Vì sao gan lại là nơi khối u hay di căn tới?

Gan nhận một lượng máu rất lớn và có mạng mao mạch dày đặc, vì đây là cơ quan lọc và chuyển hoá của cơ thể. Đặc biệt, máu từ toàn bộ đường tiêu hoá đều đi qua gan trước khi về tim. Đặc điểm giải phẫu đó biến gan thành điểm đến thuận lợi cho tế bào ác tính theo dòng máu trôi tới và bám lại.

Đó cũng là lý do trên thực tế, ung thư gan thứ phát gặp nhiều hơn hẳn ung thư gan nguyên phát.

Khối u thường đến từ đâu?

Các bệnh ung thư hay di căn tới gan gồm:

• Ung thư đại tràng và ung thư ruột.
• Ung thư dạ dày.
• Ung thư tuyến tuỵ.
• Ung thư túi mật.
• Ung thư vú.
• Ung thư phổi.
• Ung thư buồng trứng.

Với người đã có chẩn đoán một trong các bệnh trên, việc theo dõi gan định kỳ nằm trong kế hoạch điều trị chứ không phải là chuyện phát sinh thêm.

Triệu chứng

Giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ. Khi triệu chứng đã xuất hiện thì bệnh thường đã ở chặng sau. Những dấu hiệu hay gặp:

Mệt mỏi kéo dài

Ban đầu là uể oải, ngại vận động, sức khoẻ giảm sút. Về sau, ngay cả việc đi lại thông thường cũng trở nên khó khăn.

Sốt

Giai đoạn đầu thường là những cơn sốt nhẹ về chiều. Khi chức năng gan đã suy giảm do tổn thương di căn, cơn sốt có thể trở nên dai dẳng.

Rối loạn chuyển hoá và tiêu hoá

Gan là trung tâm chuyển hoá, nên khi chức năng suy giảm, người bệnh chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, phân đổi màu sẫm.

Vàng da, vàng mắt

Sắc tố vàng thường xuất hiện ở mắt trước rồi lan ra da. Da chuyển vàng đậm là dấu hiệu bệnh đã nặng.

Về khả năng điều trị

Vì bệnh xuất phát từ cơ quan khác rồi mới lan tới gan, nên khi phát hiện di căn gan thì ung thư gốc thường đã ở giai đoạn tiến triển, có khi đã lan tới nhiều vị trí. Tiên lượng vì thế nhìn chung dè dặt.

Ở phần lớn trường hợp, mục tiêu điều trị không còn là chữa khỏi mà là giảm nhẹ triệu chứng, làm chậm tiến triển và kéo dài thời gian sống có chất lượng. Nói rõ điều này không nhằm làm người bệnh nản lòng, mà để gia đình có kỳ vọng đúng và không đổ nguồn lực vào những lời hứa chữa khỏi không có cơ sở.

Các hướng điều trị thường được cân nhắc

Phẫu thuật cắt bỏ tổn thương

Đặt ra khi số lượng và vị trí tổn thương di căn cho phép, và phần gan còn lại vẫn đủ đảm đương chức năng. Gan có khả năng tái tạo, nên sau mổ phần gan lành có thể tiếp tục gánh vai trò thải độc — nhưng điều này đòi hỏi chăm sóc hậu phẫu chặt chẽ.

Hoá trị

Được dùng khi tổn thương không cắt bỏ được, nhằm tiêu diệt tế bào ung thư và hạn chế lan rộng. Hoá trị tác động lên cả tế bào lành đang phân chia nhanh, nên kèm theo các tác dụng không mong muốn cần được bác sĩ theo dõi và xử trí.

Xạ trị

Dùng chùm tia năng lượng cao để phá huỷ khối u, giúp kiểm soát tổn thương tại chỗ.

Liệu pháp miễn dịch và các hướng khác

Hướng điều trị này tác động vào hệ miễn dịch của chính người bệnh để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Bên cạnh đó còn có liệu pháp sinh học và các biện pháp chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng.

Cần nhấn mạnh: chỉ định, phối hợp phương pháp và liều điều trị hoàn toàn thuộc về bác sĩ chuyên khoa ung bướu, và được xây dựng dựa trên loại ung thư gốc chứ không phải dựa trên việc "có khối u ở gan".

Việc thiết thực nhất

Ung thư gan thứ phát là hệ quả cuối của một bệnh ung thư khác không được phát hiện sớm. Vì vậy cách phòng hiệu quả nhất không nằm ở gan, mà nằm ở việc tầm soát các bệnh ung thư thường gặp theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ, và tuân thủ đúng lịch theo dõi nếu bạn đã từng điều trị một bệnh ung thư nào đó.